Â
Gece gazetede oturuyorduk, “yangın varâ€? dediler. Muhabirle ile birlikte arabaya binip yollara düştük, Merkez Efendi tarafına yöneldiÄŸimizde gök yüzünde kızıllığı ,yaklaşınca itfaiye arabalarını sonra da ateÅŸleri gördük. Aman Allahım..! “Mevlevihâne yanıyor…â€? Yenikapı Mevlevihânesi alevler içinde… Gözlerime inanamadım…Yıl 1961, aylardan eylül. Ben Milliyet‘te foto muhabiri. GazeteciliÄŸimin ilk günleri.
Bir hafta önce iç mekân, dış mekân tüm resimlerini çekmiÅŸtim, sanki yanacağını biliyor gibi…Benden birkaç gün önce, orada gençliÄŸinde sema’ etmiÅŸ Osman Dede gelmiÅŸ, türbeleri ziyaret etmiÅŸ, semâhâne’de birkaç çark atmış, sanki Mevlevihâne’nin yakında yanacağını biliyor gibi…
Onu Ceylan bey izlemiÅŸ, Ceylan bey dergâhların açık zamanında burada “ihyâ günleriâ€? mutrıba çıkar, naat okurmuÅŸ. O da Osman Dede’den sonra camı kırık, kapısı yıkık, döşemesi çökük, harap Tekkenin gıcırtılı merdivenlerinden Mutrıb mahalline çıkarak “naatâ€? okumuÅŸ… Sanki Tekke’nin yanacağını biliyor gibi…
Ve Tekke yanıyor… Ä°smail Dede Efendi’nin, büyük Itrî’nin, Kutbünnayî Osman Dede’nin, Kütahyalı Ebubekir Çelebi’nin, oÄŸulları Ali Nutkî, Nâsır Abdülbâki, Künhi Abdürrahim Dede’lerin, vâkıf sahibi Yeniçeri kâtibi Malkoç Mehmet Efendi’nin Sakız fâtihi Kapudanı Derya Amûcazade Hüseyin BaÅŸa’nın, Kemalî Ahmed Dede’nin tekkesi, gecenin karanlığında gökyüzüne alevler, dumanlar savurarak gürül gürül yanıyor… Ortalık mahÅŸer yerine dönmüş, eski kuru tahtalar çıtırdayarak hızla tutuÅŸuyor, kalaslar birbiri üstüne devriliyor, gökyüzünde korlar, kızıl çiviler uçuÅŸuyor, sıkılan sular buhar olup kayboluyor, büyük gürültülerle çatılar çöküyor… Kimsenin elinden bir ÅŸey gelmiyor, herkes gözünü felâkete dikmiÅŸ öylece bakıyor…
Makinamı çalıştırdım, alevlerin taaa yanına kadar sokularak detay resimleri aldım, sonra Sultan ReÅŸat kapısı denen doÄŸudaki büyük kapının önünden DoÄŸu cephesine bakan büyük giriÅŸi, henüz ayaktayken resimledim. ÇekmediÄŸim boyut, objektifi çevirmediÄŸim yön kalmadı, “yeter artık yanacaksın…â€? diye bağırdıkları ana kadar, deliler gibi çalıştım, çırpındım durdum, O yıllarda oturduÄŸum Üsküdar’daki evim yansa bu kadar uÄŸraÅŸmazdım.
Ve Tekke yandı… kül oldu, geriye dümdüz bir arsa kaldı. Bir de mezar çukurları. Ben de içinde onunla beraber yandım… KeÅŸke diyordum, gerçekten kendimi alevlerin ortasına atsaydım da bu belâdan kurtulsaydım. Böyle bir manzarayı seyretmek deÄŸil düşünmek dahi gelmezdi elimden…
Gazeteye döndük, filmleri banyo ettik, yazı iÅŸleri masasına koyduk, ben tekrar arabaya binerek vakit geçirmeden yangın yerine…
Tekke’nin bu gün yaşı seksenlere varmış, Burhan isimli bir emektarı vardı. Burada kârgir Tekke binasının bir odasında yatar kalkar, hizmet ederdi. Ömrünü bu binaya adamıştı, kimsesi yoktu, Yenikapı Mevlevîhânesi onun vatanıydı. Ruhu burada, bu binanın yosunlu duvarları, uzun loş koridorları, yıkık tavanı, ot bürümüş, dağınık bahçeleri, devrilmiş mezar taşları, selvileri, taşı toprağı arasına sıkışmıştı. Her zaman hızlı ve heyecanlı konuştuğuna ona “polis� lakabını takmışlardı. O sırada Türkiye Çocuk Esirgeme kurumu’na verilmiş ve bir çocuk yuvası olan eski Yenikapı Mevlevîhânesi ile ilgili her konuyu bilirdi, en ufak bir detayı büyütüp şişirerek dik sesiyle dakikalarca anlatır, en ilgisiz kişileri dahi Mevlevîhâne’ye ve onun kültürüne hayran bırakırdı. Cahildi, okumuş yazmışlığı yoktu ama Mevlevîhâne sanki onun adına ayakta duruyordu.
Burhan, yangın gecesi ortalıklarda yoktu. -Kilyos’a gitti… dediler. Artık bir tarih enkazı olan yıkık Mevlevîhâne’nin boÅŸ arsasına yaklaşırken içimden diyordum ki: “şimdi bu adam gelip bu hâli görünce herhalde intihar eder…â€?
Yangın yerine oldukça yaklaÅŸmıştık. Henüz dumanları tüten enkaza vardığımda bir de ne göreyim, Burhan iÅŸ elbiselerini giymiÅŸ, eline bir kürek almış, moloz kaldırıyor… Yarısı yanmış, yarısı yanmamış sandukaların arasında Dede’lerin mezarlarını arıyor, yanına yaklaşıp yüzüne hayretle baktım, beni görünce gülümsedi… Gözlerinde üzüntü iÅŸareti aradım, bulamadım… Bakışlarında en ufak bir sıkıntıya rastlamadım, ÅŸaÅŸkına dönmüştüm:
– Burhan dedim, gördün mü bak ne oldu …?
– Olsun dedi… Ne var, hizmete devam…
KonuÅŸmadı benimle… küreÄŸi sallamayı sürdürdü, bu ne biçim adamdı yarabbi… Demek ki bu olaÄŸanüstü varlık, yıllarca o Tekkenin maddesi deÄŸil, manası ile yoÄŸrulmuÅŸ, iÅŸe devam ediyor… Hizmeti aksatmıyor. Eskiden Tekkeye bakarken, ÅŸimdi Tekke’nin küllerine bakıyor… Kazma kürek yangın yeri temizliyor.
Aradan uzun yıllar geçti, Burhan’a yine orada bir yer verdiler. Tekke sonra bir kere daha yandı. Ä°lk yangından sonra Milliyet’in o yıllarda ünlü köşe yazarı Ãœstadım Ref’i Cevad Ulunay “Yandı da kurtuldu…â€? diye yazmıştı, demek kurtulamamış…. Bir kere daha yandı Mevlevîhâne… “Yandım Allah Mevlevîhânesiâ€? oldu.Â
Åžimdi Tekke’yi onarmışlar, kim onarmış ? bilemiyorum. Zeytinburnu Belediyesi diyorlar, veya Vakıflar Bölge Müdürlüğü her kim ise ? Allah onlardan razı olsun. Bina yeniden doÄŸmuÅŸ oldu, ama benim haberim olmadı, yüklenici iÅŸi bitirmiÅŸ benden resimleri, istiyor… Sonra da unuttu, açılışa davetiye bile göndermediler…
Hayırlı olsun, Allah devlete millete, kültüre bağışlasın, inÅŸallah bir daha yanmaz… Ama bu defa da ne iÅŸe yarayacağı belirsiz, Mevlevî müzesi olacakmış….
Mevlevihâne ortaya çıktı, içine koyacak Mevlevî yok… Müze olursa tennure giydirip karton manken koyarlar, bence “döner sermayeâ€? lerden daha iyidir…
Son Yorumlar