Bu gün 6 nisan 2008 Pazar. Sabah saatlerinde Hakikat hanımın yaris’î ile Sapanca’dan yola çıktık. Yarın Ä°stanbul’da konser var. Cemal ReÅŸit Rey Konser salonunda Kutsi Erguner ve Nezih Uzel, bermutad iki kiÅŸi… Kutsi ney üfleyecek, ben bendir vurup ilahi okuyacağım. Halk adam başı on iki lira verip dinleyecek. Bu gece Ä°stanbul’da kalacağız. Kutsi akÅŸama Paris’ten gelecek. Bu konser için aylar öncesinden karar verildi.
Aslında adı geçen konseri, geçen yıl yapacaktık. Yine bir arıza oldu. Ben o konseri tek başıma yaptım. Bunun üzerine, üzerimize çöken ağırlığı kaldırmak için, haydi bir konser daha yapalım, son olsun, dedik yola koyulduk. Adını da “ilahilerle kırk yıl� koyduk. Kutsi ona bir de “Tekke’den sahneye� diye bir başlık ekledi, ben uzun başlıkları sevmiyorum, böyle şeyler hep üç kelime olmalı, bizim yazıları okuyanlar fark etmiştir, makale ve kitap başlıkları birkaç yıldan beri hep üç kelime, Konserlerin adı da öyle olsun dedim. Olmadı. Neyse… iyi olur inşallah. Biraz daha zaman var.
Bu konsere “kırk yıl� adını takmamın nedeni var. Kutsi’nin babası, TRT İstanbul Radyosu Türk San’at Müziği Şube Müdürü Ulvi Erguner “mucip� göstererek 1967’de beni TRT’ye aldırdığında kadromu “kudümzen� olarak çıkartmıştı. Ben 1967 yılında TRT’ye “kudümzen� olarak girdim. O yıllarda TRT’de “Mevlevi Âyini� çalmak yasak değil ama ilahiler yasaktı. Ulvi Erguner bu yasağı delmeye çalışıyordu. Beni o yüzden TRT’ye aldırdı.
Bir savaşın içine girdik. Ertesi yıl ben Cağaloğlu’nda Milliyetçiler derneğinde bir grup genç insanı çalıştırarak Şehzadebaşı’nda Gündeş Sineması’nda Türkiye’nin ilk ilahi konserini yaptım. Ortaya çıkıp şef oldum. Çok utandım. Hayatta bir daha çalgıcıların karşısına geçip el kol sallayarak şeflik yapmadım. Bir âşık müziği olan Türk Musikisinde şeflik yapmak utanç vericidir. Kutsi ilk defa o konserde ney üfledi. Yıl 1968. Aradan tam kırk yıl geçti.
Hakikat hanımla İstanbul’a vardığımızda Kutsi Erguner bizden önce gelmişti. Yerlerimizi bulduk, eşyalarımızı yaydık, üç gün burada kalacağız. Sonrası Allah kerim. Öğleden sonra Kutsi bey ney kutusunu alıp odaya geldi. Ufak bir prova yapacağız. Prova falan değil de, ne çalacağımızı az çok belirlemek gibi. Aslında biz hiç prova yapmayız, bu bir müzikli şiirdir. Müzikle şiir okumadır. Halkın karşısına geçer makam ve uyum gözederek çalıp söyleriz. Prova müzisyenlere mahsus.
Benim hiç müzisyen olmak hayatta aklıma gelmedi. Kutsi olmuş. Ben çalışmadım, uğraşmadım, beceremedim. Müziği kağıt üzerinde görmeye hiç tahammülüm olmadı. O yüzden ne nota öğrendim, ne usül, ne makam, ne nazariyat… Ben müzikte ebleh bir adamım, ağustos böcekleri gibi. Ancak siz müzik öğrenmek istiyorsanız asla bu sözlere uymayın. Bu bahsi unutun.
Bu gün 7 nisan pazartesi, akşama konser var. Erkence salona gittik. Burası şehrin en büyük konser salonu, dolduğunda 700 kişi alıyor. Adı: Cemal Reşit Rey. O ünlü bir bestekârdı, ben sağlığında tanımıştım. Bir neslin yıllarca dinlediği “lüks hayat� operası O’nudur. Bu eser sadece  bir müzik parçası değil, toplumumuzun sosyal bir tablosudur. Bu yüzden sevilmişti.
Konser fena olmadı. Bir buçuk saat aralıksız sürdü. Kutsi Erguner’in uzun bir uşşak taksimi ile işe başladık. İlk okuduğum Ali Şirüganî’nin “Sıvadan kalbini pâk et� adlı anıt eseriydi. Bestekârın elimize ulaşmış yüzlerce ilâhisi vardır. Dört yüz yıl önce yaşamış bu değerli insanın, Türk Dini Musikisi’ne o çağda yaptığı eşi bulunmayan hizmet, ind’ Allah’ta Allahüâlem makbul olmuştur. Bu alanda öyle bir insan, bir daha yeryüzüne gelmemiştir.
İkinci eser Hacı Bayram Veli Hz’nin “N’oldu bu Gönlüm…� üydü. Beste Kutsi’nin dedesi Süleyman Erguner’indir… Daha sonra neler okuduk, neler üfledik, bilmiyorum. Kayıtlardan bulunabilir. Ama salonda altı yüze yakın bir insan kütlesinin taş kesildiğini gördüm. Kimse bu konserin sonuna kadar yerinden kımıldamamıştı. Tanrı onlardan razı olsun.
Bu bir konser değil bir “ruhlar randevusuydu� Kim nerden gelip nerede buluştu ? Bu buluşmayı sağlayan kimdi ? Bu birliğin sırrı nedir ?  Ben bilmiyorum. Bilen varsa söylesin. Şimdi yine Sapanca’dayız. Gelecek randevunun hasretiyle…
Ne olur, uzaklara gitmeyin.
Ömrünüze bereket
Ah hocam ah… Siz ne olur uzaklara gitmeyin dersiniz de cok uzaklarda olanlar yakinlara gelemedikleri icin aglamaz mi? Uzaklardakiler icin de dualarinizi, nefesinizi, ilahileri, neyi eksik etmeyin, olmaz mi…
selam ve hurmetler
Åžule,
Bir ata sözü vardır: “yemendeki yanında yanındaki yemende” diye anlamı büyüktür. Uzaktaki yakında, yakındaki uzakta olabilir demektir. Uzaktan da konser dinlenmez ki, ne yapmalı ? kaderin rüzgarı böyle esmiÅŸ… Bana sorarsan sıkıntıdayım. Ä°stanbul’dan ayrılmak ne zormuÅŸ. Ben kendi kendime nereye gitsem ruhları oraya sürüklerim diyordum, yanılmışım. Bir tavanarası veya bodrum katı bulsam geri döneceÄŸim. Geçen hafta 54 yıl kaldığım ÅŸehirde otele gittim. Ä°nsana ne kadar da az sevgi varmış o ÅŸehirde. Uzaktan minareler görülüyor ama oralardan canlı sesi gelmiyor.
Bu sözlerinizi duymak beni derinden etkiledi. Ben sizin mala mülke kıymet vermeyen ÅŸahsiyetinizi bizatihi bilenlerdenim. Lakin bu Istanbul ÅŸehrinin bize ihaneti söz konusu. Affınıza sığınarak, hafif meÅŸrep bir hanım gibi tüm güzelliklerini çok parası olanlar ile paylaÅŸtı. UÄŸradığı göç akını onu benliÄŸinden uzaklaÅŸtırdı. Bizim de bu ÅŸehirle aramız açık. Ne olacağız böyle bilmiyorum. Evlendik kendi evimizi benimseyemedik adeta misafir olduk. Kendi ÅŸehrimizde yabancı gibiyiz. Bir kenarına iliÅŸtik kaldık. Sıkıntıda olan dosta buyur burası senin de evin sayılır diyemedikten sonra, bu ÅŸehrin anılarını dostlarla sohbet ile yadedemedikten sonra ne yapıyoruz ki biz buralarda. Sule hanım misali gurbetlerde gibiyim kendi ÅŸehrimde hem gidesim var buralardan ve hem de kalasım var herÅŸeye raÄŸmen. Geliniz Sayın Ãœstad hep bir olur birlikte bakarız sizi rahat ettirecek bir yer buluruz Allah’in izniyle.
Benim rahatım dostların kalbidir. Berhüdar olunuz. Mekan lafın gelişi. Buluşmak evliya işi. Sizi kutlarım.
Sizin yeniden Istanbul’da olacağınız fikri heyecan verici, bunun için birÅŸeyler yapmalı.
Ä°nternet arkadaÅŸlıklarının isimsiz kalmasını tercih ederim, bazen gıyabî hüküm vecahî’den iyidir. Ä°nternet bize bu pek önemli olanağı saÄŸladı. Yüzler anlatımda yetersiz kalabilir ama fikirler asla. siz beni Ä°stanbul’dan tanır mısınız ki ? neyse ! söylemeyin, önemli fikirleriniz var, belki yüzünüz o kadar önemli olmayabilir. Buyurun, bir “hayal” olarak kalın. Gelecek günlerde hoÅŸluklar olur inÅŸallah.
Bir gelenek olarak onlarca sene devam ettirdiğiniz, özellikle de son yıllarda en üst seviyeye ulaşan görsel kayıt alışkanlığınız bu konserde acaba yerini buldu mu?
Hocamızın -bizim yetiştiğimiz zamanlardaki- kameramanı Fuat arkadaşımız, bu konserin değil ama mayıs ayında tekrarlanacak (?) konserin kaydının yapılacağını söyledi o akşam.. Bunu bir müjde olarak alabilir miyiz Hocam? Mayıs ayında bir konser daha olacak mı gerçekten?
Ah bir de eski devirlerde olaydı ÅŸu kayıt imkânları… Lakin, siz, galiba bu tür kayıt iÅŸlerini en üst seviyede yapan birkaç kiÅŸiden birisiniz Hocam. Åžahin Uçar Hoca’nın bir yazısında, Avrupadan getirdiÄŸiniz bir âletle, ismini ÅŸimdi hatırlayamadığım bir büyüğümüzün sesini kaydetme çabanızın hikâyesini okumuÅŸtum.
Meydancı’nın Ä°stanbul hakkındaki tüm sitemlerine katılmakla birlikte ÅŸunu da eklemek istiyorum: Medeniyetimizin özü, usaresi, kök uçları, sinir uçları, hafızası Ä°stanbul olduÄŸu için, yarınlar adına ümit besleyecek isek, elimizde mekân olarak yine de bir Ä°stanbul var gibi geliyor bana. Ayrıca Ä°stanbul sadece bir mekân da deÄŸil ki… Ä°stanbul, zaman… Ä°stanbul, ruh… Hocamızın uzaktan baktığı o silüet, baÅŸka hiçbir ÅŸehrin ufkunda yok… Semt, mahalle, cadde isimlerine bakar mısınız? YeniBOSNA,BAÄžDAT caddesi, BELGRAD ormanı.. Ben ümitvarım: Yeni bebekler doÄŸacak.. Gelecek daha güzel olacak..
Mayıs Konserinden ne benim ne Kutsi’nin haberi yok. Fuat onu teknisyenlerden duymuÅŸ. AraÅŸtırıyoruz. Habersiz ilan olayını daha önce yaÅŸamıştık. Geçen yıl Bursa’da adımı afiÅŸlere yazmışlar, ben sonradan öğrendim. Tabii icabet edemedik, o zaman da kendini kastı, gelmedi. diyorlar. Hasılı Sayın Isparta, bu piyasa sanıldığı kadar saÄŸlıklı deÄŸil.Rabbim ciddiyet nasip etsin. Åžahin Uçar’dan naklen sözünü ettiÄŸiniz “büyüğümüz” Yeraltı Camii imamı rahmetli Ali Ãœsküdarlı Hocadır. Ben 1969 yılında Avrupa’dan o zamanın en ileri tekniÄŸine sahip UHER marka bir teyp getirmiÅŸtim. O tarihten sonra nerede ne yaptıksa kayda aldım. Kırk senenin sesini yakaladım. Konservatuvar Konserleri, Mevlevî âyinleri, Konser ve konferanslar, hatta Fener Rum ve Kumkapı Ermeni patrikhaneleri, herÅŸey var. Kayıtlara baÅŸladığımızdan bu yana dört defa teknoloji deÄŸiÅŸti. Åžimdi MP3′ler revaçta. Neye yarar ki ben tesbitleri bitirdim,o müzikler unutuldu. Artık o kayıtları kimse dinlemez.Ya nasip.
Hocam,
CahilliÄŸin cesurluÄŸuyla, akla ilk geleni söyleyeceÄŸim, af buyurunuz: Acaba Kalan Müzik, bu kayıtlarla ilgilenmez mi? TaÅŸ plakları bile günümüz teknolojisine dönüştürdüklerine göre, sizin elinizdekileri rahatlıkla günümüze uyarlayabilirler sanırım. Bugün bir Emin Dede’yi gün yüzüne çıkaran bu firma, sizdeki kayıtlarla neler neler yapar kim bilir? Yanılıyor muyum?
Yıllardır Kalan müziÄŸin iÅŸlerini duyarım, bir gün beni arayıp hatırımı sormadılar, onların boyları bizim iÅŸe ulaÅŸmıyor.Kendi tarlalarının buÄŸdayını hasad ediyorlar. Ellerindeki cılız ve sınırlı malzeme dar kaplarına yetiyor.Bu çeÅŸit iddialı kuruluÅŸlar, belli bir sınıra ulaÅŸtıklarında, artık onlara “yaptığını” deÄŸil “yapmadığını” sorarlar. “YetiÅŸmiyoruz” diyecekılerdir,sunturlu yalan, ben “sistemsizlik” derim.
KALAN müzik tarafından neÅŸredilen” arÅŸiv serisi” ile büyük bir boÅŸluÄŸun doldurulduÄŸu inkar edilemez ama (bildiÄŸim kadarı ile)”nezih uzel arÅŸivi” KALAN MÃœZÄ°K gibi 4-5 firmayı bile aÅŸacak boyutta bir zenginlik ihtiva ediyor..geçen yaz, yalnız kaset teknolojisi ile tesbit edilmiÅŸ arÅŸivin, sadece dinlenip tasnif edilmesi 3-4 ay sürmüştü!bendenizin suali ÅŸu:bırakınız kayıt temizleyip yayınlamayı;kasetlerçalarlar da birgün makara teypler gibi tedavülden kalkmadan yani elde imkan varken bu kayıtların digital ortama nakledilmesi hususunda üstadımızın himmet etmeyi düşündüğü bir tedbir var mı?
Tekraren bendeniz derim ki, günümüzde her iÅŸin deÄŸeri nakdi karşılığı ile ölçüldüğüne göre iÅŸin talep tarafına yani biz dinleyicilere de düşen görevler var. Kalan müzik’in Ermeni kilise müzikleri, Kürtçe, Süryanice, ninni, ayin, Ibranice türkü, Makedonca mani, eza çeken muzdarip Anadolu halkının kurtuluÅŸ marÅŸları, onların çocuklarının ÅŸehirlerde protest müzikleri vb. derlemelerine ve tavan aralarında kalakalmış arÅŸivleri uyandırmaları takdire ÅŸayan. Lakin biz de baÅŸka neler talep ettiÄŸimizi piyasanın oyuncularına iletmeliyiz kanaatindeyim. Buyrunuz deÄŸerli dostlar. Bakalım kimlerin nosyonları bizim taleplerimizi de alacak kapsamına.